Gaur Gernikan gertatutako bonbardaketari buruz hitz egingo dugu.
Bertan gertatutako sarraskiei buruz, hil ziren pertsonei trubutoa eginez.
Eguneroko maitea:
Gaur 1937ko astelehena da, azoka eguna Gernikan.
Nire ama eta biok tortilla patata egiteko merkatura joan gara, goiz altxatuz eta aita eta neba esnatu gabe.
Gaur nire urtebetetzea da. 11 urte bete ditut. Oso pozik nago.
Arratsaldean Aitona eta amona etorriko dira eta haientzako janaria prestatzeko goaz orain ama eta biok merkatura.
Ama lagun batzuekin topatu da. Soineko politak zeramatzaten andreek eta praka garbiak gizonek. Handia izan nahi nuke horrelako soineko koloretsuak eraman ahal izateko. Loredunak, gorriak, berdeak, urdinak edo horiak.
Bat batean euritan hasi da, apirila da eta. Eta amak korrika agur esanez denda batera sartu gara biok.
Fruta-denden usaina gustatzen zait, ama lurraren usaina delako. Garbia, freskoa, eta hezea.
Salmahaiaren beste aldean dendaria Roberto dago. Tipo bitxia da Roberto, bere ilea azalorea iruditzen delako. Baina haren azala ez da hain berdea, oso zurbila baizik.
Patatak erosi ditugu, agur agur esan eta joan gara.
Euritakoak etxean gelditu dira eta ama eta biok ilea busti ez gaitezen, plastikozko poltsa bana jarri dugu buruan. Barregarriak gaude.
Etxera bueltatzen gaudela ama gerratearen arazoa azaltzen ari dit. Espainia gerra zibilean dagoela eta horrek bi bando sortu direla esan nahi duela: Errepublikazaleak eta Frankistak.
Gu geuk noren alde gauden galdetu diodanean, isilik geratu da ama.
Nire etxe ondoan dagoen arbola ikusterakoan, jada gutxiago falta zela Aitona-amona etortzeko jakinarazi dit.
Aritza bat da, oso handia eta polita. Uda heltzen denean, haren itzalaren azpian gordetzen gara nire ikastolako neska batzuk eta nik. Zeru urdina haren adarren artean ikusten dugun bitartean edo hodeiei begira geldituz.
Etxean sartu gara ama eta biok. Aita eta neba esnatu dira jada. Gosaltzen daude.
Gu biok tortilla egiten hasi gara. Lehenengo patatak zurituz, gero arrautzak astintzen.
Eta honetan geundela, soinu bitxia entzun dut; intsektu batek lurrera eroriko zelaren antzekoa zen, “fiuuu” eta gero isiltasuna. Baina isiltasuna arraroa. Ez zen gela batean isiltasuna dagoen modukoa. Ez horixe.
Bat-batean eztanda erraldoi bat sumatu dugu kanpoan. Etxearen aurrealdera joan gara laurok, eta hortxe lurrean hilda aitona-amona aurkitu ditugu, bonba batek hil ditu.
Orduan amak esan du “gerra hasi da”.
Eta nik negar egiteko nahia sentitu dut.
Bertan gertatutako sarraskiei buruz, hil ziren pertsonei trubutoa eginez.
Eguneroko maitea:
Gaur 1937ko astelehena da, azoka eguna Gernikan.
Nire ama eta biok tortilla patata egiteko merkatura joan gara, goiz altxatuz eta aita eta neba esnatu gabe.
Gaur nire urtebetetzea da. 11 urte bete ditut. Oso pozik nago.
Arratsaldean Aitona eta amona etorriko dira eta haientzako janaria prestatzeko goaz orain ama eta biok merkatura.
Ama lagun batzuekin topatu da. Soineko politak zeramatzaten andreek eta praka garbiak gizonek. Handia izan nahi nuke horrelako soineko koloretsuak eraman ahal izateko. Loredunak, gorriak, berdeak, urdinak edo horiak.
Bat batean euritan hasi da, apirila da eta. Eta amak korrika agur esanez denda batera sartu gara biok.
Fruta-denden usaina gustatzen zait, ama lurraren usaina delako. Garbia, freskoa, eta hezea.
Salmahaiaren beste aldean dendaria Roberto dago. Tipo bitxia da Roberto, bere ilea azalorea iruditzen delako. Baina haren azala ez da hain berdea, oso zurbila baizik.
Patatak erosi ditugu, agur agur esan eta joan gara.
Euritakoak etxean gelditu dira eta ama eta biok ilea busti ez gaitezen, plastikozko poltsa bana jarri dugu buruan. Barregarriak gaude.
Etxera bueltatzen gaudela ama gerratearen arazoa azaltzen ari dit. Espainia gerra zibilean dagoela eta horrek bi bando sortu direla esan nahi duela: Errepublikazaleak eta Frankistak.
Gu geuk noren alde gauden galdetu diodanean, isilik geratu da ama.
Nire etxe ondoan dagoen arbola ikusterakoan, jada gutxiago falta zela Aitona-amona etortzeko jakinarazi dit.
Aritza bat da, oso handia eta polita. Uda heltzen denean, haren itzalaren azpian gordetzen gara nire ikastolako neska batzuk eta nik. Zeru urdina haren adarren artean ikusten dugun bitartean edo hodeiei begira geldituz.
Etxean sartu gara ama eta biok. Aita eta neba esnatu dira jada. Gosaltzen daude.
Gu biok tortilla egiten hasi gara. Lehenengo patatak zurituz, gero arrautzak astintzen.
Eta honetan geundela, soinu bitxia entzun dut; intsektu batek lurrera eroriko zelaren antzekoa zen, “fiuuu” eta gero isiltasuna. Baina isiltasuna arraroa. Ez zen gela batean isiltasuna dagoen modukoa. Ez horixe.
Bat-batean eztanda erraldoi bat sumatu dugu kanpoan. Etxearen aurrealdera joan gara laurok, eta hortxe lurrean hilda aitona-amona aurkitu ditugu, bonba batek hil ditu.
Orduan amak esan du “gerra hasi da”.
Eta nik negar egiteko nahia sentitu dut.
------------------------------------------------------------------------------
Eta orain testu batzuei buruz hitz egingo dugu, hauek Gernikaren gertaerari buruz hitz egiten dute perspektiba ezberdinetatik:
Gernika:(Telesforo Monzon, Gudariek egiñak. Olerkietan, 1945)
Irakurketa soziala da. Errealitate sozio-historiakoari dagozkion erreferenteak eta irakurketak.
Itsastxorien bindikapena:(Omar Nabarro, Itsastxorien Bindakapena, 1985)
Irakurketa antropologiakoa da. Gisa-espeziearen ezaugarriei dagozkion erreferenteak eta irakurketak.
Ez zaitez Gernikara joan:(Lauaxeta)
Irakurketa pertsonala da. Pertsona konkretu eta zehatz bati dagozkion erreferenteak eta irakurketak.
Zumetaren Gernika:(Ixiar Rozas, Patio bat bi itsasoen artean, 2001)
Irakurketa metaliterarioa da. Errealitate literarioari (literatur munduari) dagozkion erreferenteak eta irakurketak.
Poesia Auschwitz eta Gernikan:(Ignazio Aiestaran, Munstro abertzalea, 2003)
Irakurketa metaliterarioa da. Errealitate literarioari (literatur munduari) dagozkion erreferenteak eta irakurketak.
Luisa Villata Lorando:(Luisa Villata <1957-2004> poeta galegoa zen. Itxaro Bordak asko estimatzen zuen poeta galego honen lana, eta Maiatz aldizkarian hainbatetan euskaratu ditu bere poema zenbait. Luisa Villata 2004ko martxoaren 7an hil zen, Madrileko martxoaren 11ko atentatu sonatua baino egun batzuk lehenago).
Irakurketa soziala da. Errealitate sozio-historiakoari dagozkion erreferenteak eta irakurketak.
